ДОГДОҤО НАМСАХ АЛААҺЫГАР ДЬОҔУС КҮҮЛЭЙ БУОЛЛА

25.07.2019
Количество показов: 208

Мэҥэ Хаҥалас улууһун биир кыра Догдоҥо нэһилиэгин дьоно-сэргэтэ үлэҕэ да, олох араас эйгэтигэр да көхтөөҕүнэн биллэр. Ол биир туоһутунан от ыйын иккис аҥаарыгар от охсуутугар, мунньуутугар тэрийэн ыыппыт күүлэйдэрэ буолар.

Күүлэйи нэһилиэк актыбыыстара, уопсастыбанньыктара көҕүлээбиттэрин олохтоох дьаһалта, Догдоҥо баһылыга Иван Новгородов өйөөн, билигин кураан да турдар, уруккуттан-хойуккуттан күөх быйаҥын бэрсэн кэлбит 10 гаалаах Намсах алаастарыгар тэрийдилэр. Көҕүлээччилэртэн бу алаас хаһаайынын Виктор Черемхины, Петр Гоголевы, Павел Степановы, нэһилиэктэн улуууска дьокутаат, Бөкө аҕаларын сүбэтин бэрэссэдээтэлэ, биэлсэр Иван Пивоваровы, култуура киинин дириэктэрин Светлана Гоголеваны ааттаталыыр наада. Харчынан уонна малларынан бириистэри нэһилиэк чэрчитигэр сир түүлэһэн оттуур майалар уонна төрүт дойдуларыгар Сотоҕо сайылааччылар, оттооччулар, нэһилиэк дьоно, Докуускайга олорор биир дойдулаахтара хааччыйдылар. Бары сүбэлэрин холбоон, этинэн, бурдугунан кыттыһан, күүлэй аһын-үөлүн эмиэ кыайа туттулар. Күүлэй кыттааччыларын Светлана Матвеевауонна Антонина Прокопьева минньигэс миининэн, итии чэйинэн тоторо-ханнара сибиэһэй салгыҥҥа аһаттылар.

Өрөспүүбүлүкэҕэ биллэриллибит Сомоҕолоһуу сылыгар анаммыт үөрүүлээх тэрээһиннэригэр ытыктыыр дьоннорун ‒ нэһилиэктэн улууска дьокутааттаабыт, мэлдьи алтыһар уопсастыбанньыктарын Зиновий Игнатьевы уонна билигин улууска дьокутааттарын, «Чолбон» салайар хампаанньа үлэһитин Дмитрий Титовы Майаттан ыҥыран сырытыннардылар. Дмитрий Титов күүлэй иккис күнүгэр от мунньуутугар судьуйалаабыта.

Күүлэй күндү ыалдьыттарынан бу күн Сунтаар далбар хотуна, эмчит, тойуксут, алгысчыт, өрөспүүбүлүкэҕэ оһуохай үтүөлээх этээччитэ Антонина Алексеева, «Манчаары тойуктаах ыллыгынан» диэн былыргы олоҕу көрдөрөр киинэни уста сылдьар айар куттаахтар ‒ оһуохай Дархан этээччитэ, тойуксут, ырыаһыт, өрөспүүбүлүкэтээҕи оһуохай уопсастыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы, «Арчы дьиэтин» үлэһитэ, хайыһарга өрөспүүбүлүкэ 26 төгүллээх чөмпүйүөнэ Семен Черноградскай уонна кыраайы үөрэтээччи, суруналыыс, тэлэбиидэньэҕэ «Ыраах-чугас аймахтарбыт» биэриини ыытааччы, Мүрү оскуолатын үлэһитэ Павел Пермяков – Тэлэкэ буоллулар. Павел Васильевич күүлэй от охсооччуларын киинэтигэр киллэрээри анаан оонньотон видеокаадырдарга уһулла..

Күүлэй аһыллыыта Зиновий Игнатьев аал уоту оттон алгыс тылларын амалыйда. Ыалдьыппыт Антонина Алексеева алгыстаах тойугун иһиттибит. Оттон, от охсуута саҕаланан, охсооччулар хотуурдарын дайдарбытынан бардылар. Ыалдьааччылар айылҕа бэйэтэ оҥорбут «трибунатыгар» ‒ төгүрүктүҥү эргимтэлээх алаас ортотугар баар булгунньахха тахсаннар, эргиччи көрө олордулар.

Охсооччулартан хотууру олох сабыс-саҥа туппут Вероника Терютинаны уонна эмиэ саҥа охсобун диир, тэрээһини көҕүлэһэн от охсо киирбит Иван Пивоваровы ааттыыбыт. 5 эр киһи сүүрбэлии, 2 дьахтар уоннуу суотайы оҕустулар. Төһө да курааннаатар, хойутаабыт ардахтар кэннилэриттэн  арыый үүнэ сатаабыт аҥарыгар оҕустардылар. Ото сымнаҕас уонна салгын сөрүүн буолан от охсооччуларга бэрт үчүгэй күн туран биэрдэ. Былытынан сабыннар да, халлаан ардаабакка абыраата. Барыларыгар иккили чаас бэриллибитэ эрээри, охсооччулар бары да ити бириэмэлэригэр холкутук «баттылар».

Охсор кэм бүтэн, судьуйалар ‒ тыа хаһаайыстыбатын  исписэлииһэ Прокопий Андреев уонна землеустроитель Март Андреев түмүктэри таһаардылар. Кылаан бирииһи ‒ мотуордаах от охсору сирин 1 чаас 27 мүнүүтэнэн охсон бүтэрбит Николай Скрябин тутан үөрдэ. Бирииһи Светлана Гоголева Дьокуускайга олорор аймахтара ‒ Людмила уонна Прокопий Николаевтар туруорбуттар. 1 чаас 53 мүнүүтэ охсубут Иван Пивоваровка Александра Новгородова(«Далбар» маҕаһыын) мангаала тигистэ. Үһүс буолбут Георгий Поповка тыһыынча солкуобай (Михаил Степановтан) туттарылынна. 50 саастарын ааспыт күрэхтэһээччилэртэн Прокопий Ильин бастаан, Уус Байбал сиэнэ Нюргуяна Иванова туруорбут куухуна хамбаайынынан наҕараадаланна. Кини күрэстэһээччитигэр Степан Тумусовка эмиэ тыһыынча солкуобай (Тамара Зыковаттан) бэрилиннэ.

Үгүс күүлэйдэр кыттыылаахтара, чөмпүйүөннэрэ Любовь Саввина анаммыт сирин 1 чаас 12 мүнүүтэнэн бүтэрдэ уонна Майаттан Пивоваровтар «Тойтоон» хаһаайыстыбаларын биир ыйдаах сибиинньэ оҕотун мэктиэлиир сэртипикээтин тутан үөрүү буолла.

Оттон 1 чаас 15 мүнүүтэнэн бүппүт Вероника Терютинаҕа Майа сэлиэнньэтин баһылыга, улуустааҕы төрүт көрүҥнэр ассоциацияларын бэрэссэдээтэлэ Дмитрий Тихонов аатыттан «Якутия» диэн бэртээхэй халыҥ атлаһы туттардылар.

Иккис күнүгэр оту мунньууга күрэхтэһии буолла. Маныаха икки хамаанда туруоруллан кытынна. Сото хамаандатын састаабыгар Любовь Саввина, Василий, Вероника уонна уоллара Артур Терютиннар, Сергей Петров, Антонина Прокопьева, Догдоҥо хамаандатыгар Иван Пивоваров, Виктор Черемхин, Прокопий Ильин, Евдокия Морозова, Люция Федорова, Алла Иванова, Василий Слепцов от мунньуутугар күрэхтэстилэр.

Кэтит улахан кыраабыллар ходуһа кырсыгар сырсыһа оонньоотулар. Мунньуу хаамыытын судьуйалар ‒ нэһилиэк баһылыга Иван Новгородов уонна ыҥырыылаах ыалдьыт Дмитрий Титов кэтээн көрдүлэр, дьүүллэрин таһаардылар. Түмүгэр, Догдоҥо хамаандата инники тахсан, 12 тыһыынча солкуобай бирииһи тутта. Үлэлэрин хаачыстыбатыгар 1 тыһыынчаны ыллылар. Сото хамаандата 10 тыһыынчанан наҕараадаланна. Үлэлэрин хаачыстыбатын иһин 2 тыһыынча солкуобайы туттулар.

Алаас хаһаайына Виктор Черемхин быйыл өрөспүүбүлүкэ Аҕаларын лигатын наҕараадатын туппут. Алааһы бас билиигэ 1998 сыллаахха ылбыт. Нэһилиэк уопсастыбаннай олоҕун биир көҕүлээччитэ, Петр Гоголевтыын уонна Павел Степановтыын 90-с сыллартан үлэлэрин саҕалаабыттарын этэр. Бөкөлөргө 1977 сылтан күтүөт. Улахан дьону кытары үлэлэһиитин түөрт сыллааҕыта тохтотон, билигин оҕолору омукпут төрүт дьарыктарыгар уһуйар. Күөгү, куйуур күрэхтэһиилэрин сыл аайы ыытар, төрүт дьарыкка өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр ‒ анньыыһыт Прокопий Андреев, хотуур маастара Василий Окороков курдук дьону ыҥыртаан оҕолорго анаан маастар-кылаастары тэрийэр. Нэһилиэк булчуттарын, балыксыттарын уопсастыбатын салайар. Дьокуускайга төрөөбүт. Алдаҥҥа интэринээккэ олорон үөрэммит. Кадровай булчут идэтин Аллараа Халымаҕа үөрэнэн ылбыт. Уоллаах кыыстааҕыттан уола Амур уобалаһыгар электриктиир эбит, кыыһа Покровскайга мусуойга үлэлиир. Улахан булка Алданынан, Красноярскай кыраайынан сылдьыбытын кэпсиир. Араспаанньатын нууччалыы «черемуха» диэн тылтан таһаарар. Успуорка улахан ситиһиилэрдээх. Өрөспүүбүлүкэҕэ уонна Арассыыйаҕа сүүрүүгэ, хайыһарга бастаталыы сылдьыбыт. Билигин да сүүрэрин бырахпатын этэр.

Арыы-сүөгэй далбардаах, дьэдьэн-отон быйаҥнаах, итии-куйаас аргыстаах, көтөр-чыычаах ырыалаах Догдоҥобут сиригэр алгыс тылынан аргыстанан, истиҥ иэйиинэн илгийэн, сайаҕас санаанан салайтаран уйгулаах олохпут уруйдана туруохтун!

Ааптардар: Аркадий ИННОКЕНТЬЕВ, Светлана ГОГОЛЕВА-СЕРГЕЕВА





Рубрика:  Общество
Регион:  Мегино-Кангаласский
Источник информации:  Администрация МР Мегино-Кангаласский район
Количество показов: 208
Рубрика: Общество Район: Мегино-Кангаласский Источник информации: Администрация МР Мегино-Кангаласский район
Дата публикации: 2019-07-25 16:05:28
Дата изменения: 2020-02-13 17:33:42 Опубликовано на сайте: СахаТаймс - информационно-справочный портал Республики Саха (Якутия)



ТОП-10*: Общество
* - по количеству просмотров за месяц

Новости района: Мегино-Кангаласский 

Новости рубрики "Общество"
Компания Инфомастер

Возврат к списку