Эдьигээҥҥэ уонна Кыстатыамҥа уөрэх кыһаларыҥ тутуута былаҥҥа баарын бырабыыталыстыба отчуотугар эттилэр

Эдьигээҥҥэ уонна Кыстатыамҥа уөрэх кыһаларыҥ тутуута былаҥҥа баарын бырабыыталыстыба отчуотугар эттилэр
11.04.2019
Количество показов: 204
     СР ситэриилээх былааһа 2018 сыллааҕы үлэтин-хамнаһын отчуоттуур мунньаҕын Эдьигээн оройуонугар олунньу 25-28 күннэригэр ыытта. Оройуон социальнай-экономическай сайдыытыгар республикаттан өйөбүлү ылбыт үлэлэр тула кэпсэттилэр. Олохтоохтор толорор былааһы кытта атах тэпсэн олорон салгыы ханнык дьаһаллары ылынары торумнаатылар. Кыстатыамнар ыйытыы биэриигэ, этии киллэриигэ ордук көхтөөх буолан биэрдилэр.
     Эдьигээн улууһугар буолбут отчуокка Урбаан, атыы-эргиэн уонна туризм министерствотыттан отдел салайааччыта Айар Кириллов, Култуура уонна духовнай сайдыы министерствотын сүрүннүүр специалиһа Егор Максимов, Үөрэх уонна наука миниистирин солбуйааччы Василий Мигалкин, Тыа хаһаайыстыбатын миниистирин солбуйааччы Прокопий Николаев, Yп-харчы миниистирин солбуйааччы Виктор Пушмин, Үлэ уонна социальнай сайдыы министерствотын социальнай политика департаменын салайааччыта Надежда Шомоева кэлэн үлэлээтилэр. Оттон Үлэ уонна социальнай сайдыы миниистирэ уонна Эдьигээн оройуонун кураторынан анаммыт Елена Волкова бөлөх салайааччытынан сырытта.
     Бастакы отчуоттуур мунньах Эдьигээн нэһилиэгэр ыытылынна. Онтон олунньу 26 күнүгэр бырабыыталыстыба чилиэннэрэ Кыстатыам нэһилиэгэр айанныахтаахтарын, күүстээх тыал түһэн суолу тибэн кыайан барбатылар. Онон үөрэх управлениетын кабинетыгар олорон «Востоктелеком» спутниковай интернет ситиминэн быһан сибээскэ тахсан, нэһилиэнньэни кытта көрсөн, отчуоттуур мунньаҕы ыыттылар. Елена Александровна СР бырабыыталыстыбатын сыллааҕы үлэтин сырдатар дакылаатыгар ордук Эдьигээн оройуона социальнай-экономическай сайдыытыгар республикаттан өйөбүлү ылбыт үлэлэрин чорботон кэпсээтэ, онон нэһилиэнньэ иһитиннэриини болҕойон олорон иһиттэ.
     Кыстатыам олохтоохторо ыйытыы биэриигэ, этии киллэриигэ ордук көхтөөх буолан биэрдилэр. Ол курдук, оскуола учуутала Октябрина Константинова 90 миэстэлээх оскуола-уһуйаан тутуллуутун туоһуласта, 2017 сылтан судаарыстыбыннай программаҕа киирэн тутуу барыахтааҕа, ол эрэн уһаан хаалла диэн эттэ. Онно Үөрэх уонна наука миниистирин солбуйааччы Василий Мигалкин маннык хоруйу биэрдэ: «Оскуола—сад тутуллуута «Развитие образования» диэн программаҕа киирэн сылдьар, онон тутуу 2022 сылтан саҕаланыахтаах. Инвестиционнай программаҕа уларыйыы киирэн Кыстатыам оскуолатын тутуута тардыллан хаалбыта. Республика үрдүнэн уопсайа 61 оскуола дьиэлэрэ хаарбах туруктаах тураллар. Онон эрэнэ күүтүөххэ эрэ наада, оскуола тутуутугар ирдэнэр докумуоннар анал экспертизаны ааһан тураллар«.
     Оскуола директора Варвара Иванова үөрэх тэрилтэлэригэр саҥа модельнай-штатнай араспысаанньа киирээри турарыттан штаты сарбыйыы буолар куттала үөскүүрүттэн үлэһиттэр айманалларын биллэрдэ. Онуоха Үөрэх уонна наука миниистирин солбуйааччы маннык быһааран биэрдэ: «Модельнай—штатнай араспысаанньа оҥоһуллан ааспыт сыл ахсынньы 20 күнүгэр бигэргэнэн республика бары үөрэҕин тэрилтэлэригэр тиэрдиллибитэ. Ол иһигэр штаты сарбыйыы син биир баар буолара күүтүллэр. Ол эрэн, үөрэх тэрилтэлэрин тэрийээччитинэн оройуон дьаһалтата буолар, онон биһиги бу дьаһалы этии эрэ быһыытынан киллэрэбит. Ону барытын олохтоох дьаһалта бэйэтэ быһаарар«.
     Библиотекарь Анна Гоголева Кыстатыам нэһилиэгэр ФАП тутуллуутун туруоруста. Эрдэ үлэҕэ киирбит балыыһа дьиэтэ холтууралаан тутуллан тымныы буолан элбэх эрэйи көрдөрбүтүн эттэ. Билигин балыыһа аҥарыгар олохтоох дьаһалта киирэн хонтуора буолан турар. Уопсайынан нэһилиэккэ саҥа оскуола суоҕуттан тэрилтэлэр чааһынай дьиэлэргэ кытта тиийэ куортамнаан олороллор. Дьаһалта дьиэтин оскуолаҕа биэрбитэ, физкультура уруога кулуупка ыытыллар.
     Кыстатыамҥа дылы тиийэр суол республиканскатааҕы суолталаныан сөп дуо диэн ыйытыы киирдэ. Улахан тыал түһэн суолу типтэҕинэ олохтоохтор, трактор булан күттэриэхтэригэр дылы хаайтарар түгэннэрэ баар суол. Онуоха хоруйу Yп миниистирин солбуйааччы Виктор Пушмин биэрдэ: «Суол—иис хаһаайыстыбатын уонна транспорт министерствота суолу республиканскай суолталыырга кэккэ нуорманы ирдиир. Суол кыччаабыта икки оройуону таарыйар буолуохтаах. Онон туһааннаах министерствоҕа олохтоох дьаһалта киирэн ыйыталаһыан наада«.
     Мария Григорьева, оройуоннааҕы (Суглан) мунньаҕын депутата: «Туймаада—Агроснаб» тэрилтэ сыл аайы аҕалан атыылыыр хортуоппуйун хаачыстыбата мөлтөх, онон манна туһааннаах министерство болҕомтотун ууруо этэ. Биһиэхэ базалаах «Байкал» тэрилтэ күндүөпкэни тоҕо туппатый?» Онуоха Тыа хаһаайыстыбатын миниистирин солбуйааччы Прокопий Николаев маннык эппиэти биэрдэ: «Кэнники сылларга бу тэрилтэ атыылыыр хортуоскатын хаачыстыбата тубуста диэн баара, ол эрэн кэккэ улуустартан хортуоска хаачыстыбата мөлтөх диэн сэмэлэр киирэллэр. Бу боппуруоһу быһаарарга мин тус бэйэм ылсан тустаах тэрилтэни кытта үлэлэһиэҕим. Онтон «Байкал» тэрилтэ күндүөпкэни туппата квотата суоҕуттан буолуон сөп. Ааспыт сылга күндүөпкэ ырыынагы толорбута, билигин да соҕотуопкалыыр тэрилтэлэр балыктарын ситэ батарбакка сылдьаллар. Эһиги биэрбит боппуруоскутунан эмиэ «Байкал» тэрилтэни кытта кэпсэтиэм«.
     Олох-дьаһах уонна коммунальнай хаһаайыстыба боппуруоһугар тустаах тэрилтэ үлэһитэ 3 миэстэлээх гараж тутуллуутун уонна хочуолунайга хочуоллар тэстэр буоланнар саҥардыы наадатын туруоруста, бу этии боротокуолга киирдэ.
     Кыстатыам олохтооҕо Анастасия Петрова үөрэхтээһин хаачыстыбата мөлтөҕүн ыйда, сыл аайы судаарыстыбыннай биир кэлим экзаменнары туттарыы үтүө түмүгэ суоҕун, 5 сылга дуогабарынан үлэлии кэлэр учууталлар сыллара аҕыйах диэн саныырын биллэрдэ. Тыа хаһаайыстыбатын салаатыгар урукку совхоз курдук улахан тэрилтэлэр тэриллэллэрэ буоллар диэн баҕа санаатын этиннэ. Василий Мигалкин: «Биир кэлим экзаменнары туттарыы түмүгэ мөлтөҕүн билэбит, хонтуруолга ылан турабыт. Оройуоннааҕы үөрэх управлениятын кытта тэҥҥэ быһаарар миэрэлэри ылыахпыт. «Обеспечение качественным жильем» анал программанан учууталлар 5 сыллаах дуогабары туһэрсэн кэлэн үлэлиир болдьохторун көрүү кулун тутар ый бүтүүтэ бырабыыталыстыба мунньаҕар көрүллээри турар, онон сөптөөх быһаарыы тахсыаҕа«. Прокопий Николаев: «Тыа хаһаайыстыбатын хайысхатынан улахан тэрилтэлэри тэрийиигэ пилотнай бырайыактар суохтар. Ол оннугар родовой общиналар холбоһон кооператив тэрийэн үлэлэттэххитинэ федеральнай программаҕа киирсэн харчынан өйөбүл ылыаххытын сөп. Ол туһугар кооператив оҥорон таһаарар табаара араас, ахсаана элбэх буолуохтаах«.
     Мария Васильева, «Туйаара» уһуйаан иитээччитэ таба ахсаанын элбэтиигэ туох ньыманы туһаныахха сөбүй диэн уонна өрүс уута киртийиитигэр ыйытыылары киллэрдэ. Онуоха Yп миниистирин солбуйааччыта былырыын күһүн «Алроса» хампаанньа эбийиэгигэр саахал тахсан, Бүлүү өрүс киртийэн, Ленаҕа тиийэ киирэн, хорумньуну таһаарда диэтэ. Онон тустаах тэрилтэ сыл аайы СР «Фонд будущих поколений» 150 мөлүйүөн солк. харчыны киллэрэрин туһунан быһаарыы ылыныллыбытын эттэ. Билигин Олох-дьаһах, коммунальнай хаһаайыстыба уонна энергетика министерствота Бүлүү бөлөх улуустарыгар уонна Эдьигээн оройуонугар уу ыраастыыр станциялары туруоруутугар туһуламмыт анал программа сотору кэминэн ылыныллыахтааҕын кэпсээтэ. Оттон таба ахсаанын элбэтиигэ хоруйу тыа хаһаайыстыбатын миниистирин солбуйааччы биэрдэ. Ол курдук, кэнники икки сылга таба ахсаанын элбэтиигэ судаарыстыбыннай көмө баарын бэлиэтээтэ. 2018 сылга СР үрдүнэн дьиэ табатын элбэтиигэ 800 мөл. солкуобай көрүллүбүтүн ыйда. Халыма оройуоннарыгар таба ахсаана аҕыйаабытын, оттон Анаабырга, Булуҥҥа, Эдьигээнҥҥэ төттөрүтүн ахсаан өттүнэн намтааһын тохтотуллан бигэтитии баран эрэрин эттэ. Инники өттүгэр тустаах министерство 2020 сылтан табаттан бородууксуйа оҥорон таһаарыы үлэтин күүһүрдэр былааннааҕын, бэйэ оҥорон таһаарыыта элбээтэҕинэ, биллэн туран судаарыстыба өттүттэн көмө баар буолуоҕун ыйда. Ньыма өттүгэр бүтэйдэри тутааһын, базалары, көһө сылдьар дьиэлэри, дьон олорор усулуобуйаларын тупсарыыга анал программаларга эбии уларытыылар киллэриллэн 2020 сылтан сөптөөх үп-харчы көрүллүөҕэ диэн эттэ.
     Түмүккэ нэһилиэк баһылыга Кыстатыамҥа быйыл тупсарыы сыла биллэриллэн олорор дьиэлэргэ, тэрилтэлэргэ благоустройство киллэрии үлэтэ барыахтааҕын кэпсээтэ. Онон нэһилиэккэ уу таһар уонна ассенизационнай массыыналар наадаларын этиннэ.
     Олунньу 27 күнүгэр бырабыыталыстыба чилиэттэрэ Бэстээх, Баахынай нэһилиэктэригэр сырыттылар. Бэстээххэ быйыл саҥа хочуолунай тутуллан үлэҕэ киириэхтээх, онон олохтоохтор дьиэлэргэ ититэр ситимҥэ холбонор батарейалары тардарга өйөбүл буолар үп боппуруоһун туруордулар. Онно Елена Волкова ититэр ситимҥэ холбонорго эрдэ субсидия быһыытынан социальнай харалтаттан көмө оҥоһуллар эбит буоллаҕына, бу программа кэнники 2 сылга тохтообутун туһунан иһитиннэрдэ. Ол да буоллар тустаах министерство бу программаны сөргүтэр сыаллаах үлэ ыытарын эттэ. Салгыы «Оптимизация сети учреждений социального обслуживания» программанан чугас-чугас турар, аҕыйах нэһилиэнньэлээх кыра нэһилиэктэр үөрэх тэрилтэлэрин, балыыһаларын, култуура кииннэрин холбуур сыал-сорук турар диэни истэн, Бэстээх олохтоохторо начальнай эрэ оскуола буолан хаалыахпыт дуо диэн мунаарар ыйытыыларын биэрдилэр. Онуоха Василий Мигалкин маннык дьаһал баар, онон бу сыл алтынньы 20 күнүгэр дылы муниципальнай тэриллиилэр олохтоох социальнай тэрилтэлэри холбооһун оҥоһуллуон сөбүн дуу, суоҕун дуу бигэргэтэрэ наада. Бу икки нэһилиэккэ сытыытык турар боппуруоһунан саҥа ФАП тутуута буолла. Бу ыйытыыга хоруйу киин балыыһа кылаабынай бырааһа Виктория Петрова биэрдэ. Ааспыт сыл устата Доруобуйа харыстабылын министерствотыгар 2 нэһилиэккэ модульнай ФАП тутуутун туруорсубуттарын, ирдэнэр докумуоннары тиксэрбиттэрин эттэ. Ол түмүгэр «Развитие первичной медико-санитарной помощи РС(Я)» региональнай проекка киирэн ФАП тутуутугар федеральнай хааһынаттан үп көрүллүөхтээх. СР үрдүнэн 77 ФАП уонна участковай балыыһалар тутуллуохтаахтар эбит. Ол иһигэр Эдьигээн оройуона 10 инники миэстэҕэ хабыллан модульнай ФАП Бэстээх, Баахынай нэһилиэктэригэр 2020 сылтан тутулларын күүтэбит диэн этиитин түмүктээтэ.
     Баахынай нэһилиэгэр оскуолаҕа капитальнай өрөмүөн ыытылларын, эбэтэр саҥа тутуу баар буолуон уонна физзал оскуолаҕа сыста тутулларын туруорустулар. Оскуола директора Надежда Саввинова этиитинэн, оскуола дьиэтэ 1980 сыллааҕы тутуу буолар, урут интернат буолан турбут. Дьиэ тымныы, акылаата эргэрбитин бэлиэтээтэ. Василий Мигалкин Эдьигээн оройуонугар 450 миэстэлээх оскуола улуус киинигэр уонна 90 миэстэлээх оскуола-сад Кыстатыамҥа тутуллуулара программаҕа киирбиттэрин эттэ. Онон Баахынай нэһилиэгэр оскуола, физзал тутуллуутугар олохтоох дьаһалта сайаапка биэрдин диэн ыйда. Капитальнай өрөмүөнү олохтоох дьаһалта быһаарарын, оҥорорун эттэ. Баахынайга 16 олорор дьиэ киин хочуолунайга холбоно илик. Манна баһылык Николай Антонов иһитиннэрии оҥордо. СР «Олох-дьаһах коммунальнай хаһаайыстыбатын» тэрилтэтэ олохтоох дьаһалта үп булан, матырыйаал ылан биэрдэҕинэ ититэр ситимҥэ холбонор үлэни ыытарын эппит. «Поддержка местных инициатив» программанан 540 тахса тыh. солк. суммалаах харчыга тиксэргэ дьаһалта Yп министерствотыгар сайаапка биэрэн турар, ыытыллар күрэх түмүгүн күүтэр. Ол да үрдүнэн син биир эбии үп наадатын сырдатта. Yп миниистирин солбуйааччы эппитинэн быйыл бу программаҕа уопсайа 500 мөл.солк. көрүллүбүт уонна былырыыҥҥытааҕар элбэх сайаапка киирэн сытарын иһитиннэрдэ.
 




Рубрика:  Общество
Регион:  Жиганский
Источник информации:  Администрация МР Жиганский район
Количество показов: 204
Рубрика: Общество Район: Жиганский Источник информации: Администрация МР Жиганский район
Дата публикации: 2019-04-11 00:48:38
Дата изменения: 2020-02-13 17:16:35 Опубликовано на сайте: СахаТаймс - информационно-справочный портал Республики Саха (Якутия)


ТОП-10*: Общество
* - по количеству просмотров за месяц

Новости района: Жиганский 

Новости рубрики "Общество"
Компания Инфомастер

Возврат к списку